51 yaşındaki Nuno Russo "değnek dövüşü" olarak da adlandırılan geleneksel Jogo do Pau ustası. Usta, kökleri Ortaçağ'a dayanan bu spora gençlerin ilgi göstermemesinden şikâyetçi.

Bay Russo, müsabakalar bazen çok sert geçiyor. Başınıza bir kaza gelmesinden korkmuyor musunuz?
Bugün Jogo do Pau'da işler sanıldığı kadar vahim değil. Önceden gerçekten de kafama odunu yediğim çok oldu. Hatta bir keresinde kırık bir çeneyle hastaneye gitmek zorunda kalmıştım. Televizyon için yaptığımız bir gösteri sırasında da spotların keskin ışığı gözlerimi öylesine aldı ki, hiçbir şey göremez oldum. Rakibimse vurmaya devam ediyordu... Öte yandan, turnuvalar sırasında kazaların önüne geçmek için genellikle koruyucu elbise giyiyoruz.

Bu spor Japonların kılıç dövüş sanatı Kendo'yu anımsatıyor. Jogo do Pau'nun kökeni Kendo'ya mı dayanıyor?
Benzer gözükse de, bu sporun Kendo ile hiçbir bağlantısı yok. Değnek dövüşünün kökleri Ortaçağ'a uzanıyor. O dönemde sokaklarda tam bir kargaşa hüküm sürüyordu. Sadece soylular korunmak için demirden kılıçlara sahipti. Çobanlar, sürü hırsızlarını savuşturmak için hayvanları güttükleri değneklerden yararlandı ve Jogo do Pau yayıldı.

Tüm yoksullar bu yöntemi mi kullanıyordu?
Bugünkü anlamda Jogo do Pau sporu 19. yüzyılda gelişti. Bu dönemde Portekiz'in kuzeyindeki komşu köyler arasında sıklıkla husumetler yaşanıyordu. Bir delikanlı başka bir köydeki kıza kur yapmak istediğinde örneğin, kızın babası ve erkek kardeşleri onu sınırda bekler, sonra da değnekleriyle eşek sudan gelinceye kadar döverdi. Ancak Jogo do Pau sadece kırsal kesime özgü değildi. Bir dönem Portekiz askerleri de hücum ederken değnek kullanıyordu. Fransız Devrimi sırasında Portekizli askerlerin Fransızların ateş etmesini beklediği, düşman silahlarını doldurmaya çalıştığı sırada ise değneklerle onları gafil avladığı anlatılır.

Değnek dövüşü bugün ne durumda?
Ne yazık ki unutulmaya yüz tuttu. Bir gelenek tarihe karışıyor. Portekiz'de iyimser bir tahminle bu sporla ilgilenen 300 kişi kaldı diyebilirim. Jogo do Pau diğer spor dallarındaki gibi, maddi olarak desteklenmiyor. Yeni usta da yetişmiyor artık.

Muhtemelen bu durum, Jogo do Pau'nun işlevselliğini yitirmesiyle ilintili...
Evet, bugün artık neredeyse hiç kimse değnekle korunmuyor. Ama buna rağmen geçtiğimiz ocakta çarpıcı bir gelişme yaşandı. Halk, ülkenin kuzeyinde yapılması planlanan yerel seçimleri boykot etti. Olayları bastırmaya gelen polise karşı direnenlerin elinde değnekler vardı. Seçimleri ertelemek zorunda kaldılar.

Söyleşi: Marta Barroso Fotoğraf: Sibylle Bergemann / Ostkreuz