Salep için her yıl yaklaşık 120 milyon orkide yumrusu toplanıyor. Aşırı tüketimin önüne geçilemezse doğanın bu harika çiçekleri yok olmaya mahkûm. Orkide avcılığı öyle bir hâl aldı ki; artık son sığınakları yatır ve mezarlık alanları bile talan ediliyor.

Doğadaki zengin bitki türü çeşitliliği içerisinde orkideler, çok sayıdaki doğal türleri ile insanları en az 3.000 yıldan beri büyülemeyi ve ilgilerini çekmeyi başarabilmişlerdir. Orkidelerin gizemli ve diğer bitki türlerinden daha zengin olan tarihi, bu bitkilerin yüzyıllar boyunca daha çok aşk, zenginlik ve güzelliğin sembolü olduğunu açıkça ortaya koyar.

Dünyanın birçok yerinde binlerce yıldır âdeta el üstünde tutulan bu doğa harikası bitkiyi Konfüçyüs "çiçeklerin kralı", diğer bazı düşünürler de "bitkiler âleminin işveli güzeli" olarak adlandırır. Alman botanikçi Jacob Breynius onları şiirsel bir dille betimlemeden edemez: "Eğer doğa, neşeli yüzünü bitkilerin yaratılışında bir defacık olsun gösteriyorsa, bunun en etkileyici örnekleri orkideler arasındadır. Küçük kuşların, kertenkelelerin veya böceklerin şekline bürünmüşlerdir. Bir erkeğe, kadına, kimi zaman da bizi kahkahalara boğan bir soytarıya benzerler. Tembel bir kaplumbağa, melankolik bir karakurbağası, çevik ve geveze bir maymun görünümündedirler. Doğa orkidelere öyle bir form vermiştir ki, bizi güldürmeseler bile kesinlikle çok büyük bir hayranlık uyandırırlar."

Türkiye floristik anlamda Avrupa ile Yakındoğu arasında bir geçiş bölgesinde bulunup, Afrika, Asya ve Avrupa kıtalarının ortak etkisini yansıtır. Bunun sonucu olarak burada zengin ve farklı bir bitki dünyası gelişmiştir. Bu gurur verici zenginliğin içinde, göz kamaştırıcı renkleri ve insanın içini ürperten nadirlikleriyle orkidelerin çok özel bir yeri vardır.

Orkideler genellikle tropikal bitkiler olarak bilinse de, bu kanı doğru değildir. Anadolu, sahip olduğu toprak ve iklim çeşitliliği nedeniyle bu bitkiler için mükemmel yaşam koşulları hazırlar. Bu verimlilik sonucu Türkiye doğasında 175 doğal orkide türü yetişir.

Yazı: Alper H. Çolak, Karel (C.A.J.) Kreutz, Simay Kırca