Afrika'nın güneybatısındaki kum denizi Namib dünyanın en eski çölü. Yeryüzünde pek az coğrafya canlılar için böylesi elverişsiz koşullara sahip. Yine de kimi bitki ve hayvanlar milyonlarca yıl içinde çetin çöle başarıyla uyum sağlamayı başarmış durumda.

Nicedir kara bulutlar uzaklarda dolanıp duruyordu ama yağmur yağmadı. Nihayet, ocağın son günlerine denk gelen yağmur mevsiminde, Namibia'nın en önemli ırmaklarından olan Kuiseb'in kurumuş yatağına ilk damlalar düştü. Derken 10 gün sonra, çöl araştırmacıları beş çaylarını içerken, istasyondakilerin çevredeki yerleşimlerle bağlantı kurdukları telsizden ansızın cızırtılı bir ses yükseldi. "Gobabeb dikkat! Sel geliyor! Sel geliyor!" Birkaç dakika sonra nehir yatağından ilk dalga gürledi. İnsanın beline gelen, türlü çerçöpü de beraberinde sürükleyen, kahverengi bulanık bir suydu bu. Profesöründen stajyerine istasyondaki herkes çığlık çığlığa nehre atladı. Çöldeki nehirde iki yılı aşkın süredir gördükleri ilk su! Suyla birlikte Gobabeb'in çehresi de değişti.

O günden sonra kıyıdaki bodur çalılar (kamefitler), akasyalar ve demirhindi ağaçları (Tamarindus indica) çiçek açtı. Birkaç kez yağan şiddetli yağmurların ardından çöl baştan aşağı yeşile büründü. Kuiseb'in yatağından Atlantik kıyılarına dek, kumulların üzerinde buğdaygillerden otsu bitkiler türedi. Hatta kuzeydoğuya doğru, sanki sonsuzluğa uzanan kayşat tarlalarındaki çakılların arasından fışkırdılar. Keseliceylanlar (Antidorcas marsupialis) ve oriksler (Oryx gazella) çıktı ansızın ortaya; otlaklara giderken Gobabeb'in önünden geçtiler. Bölgeye özgü, 2.000 yıl yaşayabilen Welwitschia mirabilis bitkilerinin yanı başında 20 yıldan bu yana ilk kez yenileri filizlendi. Görmüş geçirmiş bilim adamları dahi tanık oldukları karşısında şaşkına döndü.

Nama yerlilerinin dilinde "incir ağacı mevkii" anlamına gelen Gobabeb, dünyada çalışmaların yıl boyu sürdürüldüğü yegâne çöl araştırma istasyonu. Viyanalı böcekbilimci (entomolog) Charles Koch, 1959'da bir keşif gezisi sırasında Kuiseb kıyısının açıkhava laboratuarı için ideal bir yer olacağını vurgulamıştı. Kısa süre sonra mandacı Güney Afrika hükûmetinin isteğiyle Namib'i, ilk bakışta hiçbir canlının barınmasına olanak tanımayacak kadar elverişsiz koşullara sahip olduğu düşünülen bu coğrafyayı araştırmak üzere Gobabeb kuruldu.

Yazı: Katja Trippel, Fotoğraflar: Solvin Zankl