Geleceğin besinlerini eski çağlara ait tarımsal bitkiler oluşturabilir. Söz konusu bitkiler modern çağlarda yetiştirilenlerde bulunmayan özelliklere sahip. Tarım arkeologu Kenneth Street toprağın bu neredeyse unutulmuş hazinelerini topluyor ve koruma altına alıyor.

Kahraman olmak İstemeyen bir kahramanı nasıl anlarsınız? İnsanlığın sağduyusu hakkında şüpheleri olan ama yine de geleceği olduğuna inanan birini? Lafa değil fiiliyata bakan, alkışlara değil işe aldıran ve şamata yapmadan gelecek kuşakların selameti için çalışan birini?
Sıradışı bir şeyler bulma çabaları, bu hikâyenin kahramanı Kenneth Street söz konusu olduğunda pek bir sonuç vermiyor. Çok kişinin akıl edebileceği bir fikri ve tüm insanlığı ilgilendiren bir hedefi var Street'in: İnsanların gelecekteki beslenmesini garanti altına almak.
Onun ta Avustralya'dan kalkıp, yaz güneşine aldırmadan Suriye'de antik bir ören yerinde kafasını yerden kaldırmadan dolaşmasını sağlayan, gösteriş düşkünlüğü olmasa gerek. Bir dâhi de değil; bilakis doktorasını yapmış bir tarım mühendisi, tarımsal çevrebilim uzmanı söz konusu olan. Avcı olduğunu söyleyen bir toplayıcı: Torbalarını unutulmuş tarımsal bitki tohumlarıyla doldurmak uğruna dünyanın zahmetine giren biri.
Daha demin sabırsızca dolanırken birdenbire duraklıyor Street. Gözlerini bir erken dönem kilise kapısının yıkılmış sütununun gölgesine dikiyor. Eğilerek kurumuş bir sap koparıyor, gözlerine yaklaştırıyor. Ve birden avcı sabırlı bir sistematikçiye dönüşüyor, telaşsızca göğüs cebinden büyütecini çıkarıp sağ elinin başparmağıyla işaret parmağı arasındaki bitkinin çiçeklenme durumunu, çiçeklerin sap üzerindeki duruşunu inceliyor.
"Lens orientalis" diye izah ediyor. "Bildiğimiz mercimeğin atası." 44 yaşındaki araştırmacı yaptığı işi daha kısa ve özlü biçimde anlatamazdı herhâlde: İnsanlığın büyük bir kısmının karnını doyuran tahıl ve baklagillerin en eski türlerinin tohumları toplamak. Bunun için dünyanın ücra köşelerinde toprağı eşeliyor, buluntularını küçük kesekâğıtlarına dolduruyor ve güvenli bir yere kaldırıyor. Bu yerin adı ICARDA. Halep yakınlarındaki "Uluslararası Kurak Alanlarda Tarımsal Araştırma Merkezi". Yaklaşık 1.000 hektar genişliğindeki bilimsel araştırma ve deney amaçlı tarlaların ortasında, bakımlı, yeşillikler içinde bir kampüs. Bünyesinde 400 kişi çalışıyor. Street burada, kendine ve hayallerine bir yuva bulmuş.
Günümüzün zirai bitkilerinin atalarında bazı özellikler var ki, bunlar bitkinin ıslah sürecinde yok edilmiş bulunuyor. Street'e göre, işte bu yüzden, bir tohum toplayıcısı bir zamanlar her şeyin başlamış olduğu yere gitmeli. İnsanların yaklaşık 10.000 yıl önce, pek bir şeye benzemeyen otlardan besleyici tahıl türleri, minicik burçaktan doyurucu nohudu geliştirmeye başladığı topraklara.

Yazı: Jürgen Neffe Fotoğraflar: Franz Killmeyer