Botanikçiler, Afrika'nın en güneyinde yetişen çiçeklerde bitkisel zekânın emarelerine rastladı. Bölgenin zengin biyolojik çeşitliliği, aslında bitkilerin sert ve acımasız doğa koşullarıyla başa çıkabilmek için geliştirdikleri taktik ve manevraların bir yansıması.

Birkaç hafta öncesine kadar bitkileri anlamaya çalışacağımı hiç düşünmemiştim. Güney Afrika'ya yaptığım yolculuktan önce onların nelere kadir olduğuna dair hiçbir fikrim yoktu. Gerçi bitkilerin gezegenimizin en başarılı organizmaları olduğunu ve neredeyse tüm toprakları fethettiklerini biliyordum. Onlarsız ne hayvanların ne de insanların yaşamını sürdürmesi mümkün değil. Mahsulleri günlük ekmeğimiz. Çiçekleri, güzele olan düşkünlüğümüzün elçileri. Bitkilere bağımlıyız. Bunları bilmeme karşın ben yine de onları daha edilgen, önlerinde dinamik bir yaşamın vuku bulduğu yeşil renkli bir arka fon olarak görüyordum.
Daha önce hiç bitkilerin gezegenin gizli hükümdarlar olduğunu ve en ücra yerlere dahi yerleşebildiği gerçeğini aklıma getirmemiştim. Ta ki dünyada eşine az rastlanır bir çeşitliliğe sahip bitki örtüsüyle bezeli Güneybatı Afrika'nın sıradağlarını ve kurak bölgelerini görene dek. Yüzyıllardır çiçekçiler tarafından bu uzak sahil bölgesinden Avrupa'ya ithal edilen bitkiler çorak topraklarda, Atlantik ve Hint Okyanusu'ndan gelen çifte rüzgâra maruz kalmalarına karşın yaşamakta direniyor. Frezyalar, glayöller, güzelavrat zambakları, turnagagaları, fundalar, süsenler, sümbüller, zambaklar, Protealar ve cennetkuşu çiçekleri... Kulakta bir şiirin mısralarından fırlamış etkisi yaratan isimleriyle uzun zamandan beri tezgâhları süsleyen bu çiçekli bitkiler, Cape Town'un hinterlandında doğanın zorlu koşullarına rağmen yaşanan bereketin meyveleri.
Güney Afrikalı botanikçiler on yıldır buradaki bitkisel patlamanın sebebini araştırıyor. Sonuçlar, bugüne kadar bitkilerin pasif olarak yaşayan organizmalar olduğuna dair yerleşik kanının sorgulanması gerektiğini işaret ediyor. Güney Afrika'nın sahil bölgesini kuşatan bitkiler çetin çevre koşullarına mükemmel şekilde adapte olmuş. Güney Afrika'nın karakteristik bitki örtüsü olan fynbos üzerine yapılan incelemeler sonucunda örneğin, bitkilerin geçmişte yaşananları aklında tuttukları, geleceğe dair planlar yaparak acımasızca kendi çıkarları doğrultusunda hareket ettikleri ortaya çıktı. Ki bu, bizim insanlardan alışık olduğumuz, ancak yeşil yapraklı hiçbir canlının muktedir olduğuna inanmayacağımız türden bir davranış.

Yazı: Uta Henschel Fotoğraflar: Frans Lanting